Indymedia Antwerpen

Opiniestuk in De Morgen van 30 juni 2009 - De Belgische ontwikkelingssamenwerking in Congo heeft een 'nieuw élan' gekregen. 11.11.11 stelt zich vragen over de manier waarop dat nieuwe elan tot stand komt.

Vandaag is het feest in Congo. Het land viert 49 jaar onafhankelijkheid. De festiviteiten die vandaag plaats vinden zijn een opwarmertje voor die van volgend jaar, wanneer het land een halve eeuw onafhankelijk zal zijn.

Als er gefeest wordt, is dat eerder ondanks dan dankzij de huidige toestand van het land. Het geweld in het oosten van het land gaat nog altijd verder. Congo bengelt onderaan in de lijstjes rond armoede en voedselzekerheid en gaat gebukt onder een gigantische schuldenlast. Het democratiseringsproces ligt ondanks geslaagde verkiezingen in 2005 zo goed als lam.

Nochtans heeft Congo voldoende potentieel om het rijkste land van Afrika te kunnen worden, dankzij de overvloedige aanwezigheid van natuurlijke rijkdommen. Maar om dat potentieel om te zetten in welvaart voor de volledige bevolking, zijn sterke instellingen nodig. Die heeft de fragiele staat Congo niet. Enkel als die heropgebouwd worden, kan het land zijn rijkdom benutten. En voor die heropbouw is nog steeds hulp nodig, onder andere van België.
Die Belgische hulp lag stil sinds de uitspraken van Karel De Gucht vorig jaar over het gebrek aan goed bestuur. Minister van Ontwikkelingssamenwerking Charles Michel probeert al een tijdje op eigen houtje de brokken te lijmen. Zelf spreekt hij nu van een 'nieuw élan' dat hij aan de Belgische ontwikkelingssamenwerking in Congo heeft gegeven.

Dat lijkt goed nieuws voor een land waar hulp zo hard nodig is. 11.11.11 verheugt zich erover dat er opnieuw een dialoog is opgestart. Maar wij vrezen dat de minister iets te hard van stapel loopt.
Het nieuwe élan betekent dat België het huidige samenwerkingsprogramma, dat normaal tot eind 2010 loopt, vervroegd stopzet. In plaats daarvan komt er vanaf begin volgend jaar een nieuw programma. Samen met zijn Congolese minister heeft Michel direct de sectoren gemeld waarin gewerkt zal worden, namelijk landbouw, plattelandswegen en onderwijs.
We weten wel dat het aantal sectoren waarin ons kleine land werkt beperkt moet zijn. Twee belangrijke thema's waar België rond werkte, namelijk gezondheid en goed bestuur, dreigen uit de boot te vallen. Niet toevallig is goed bestuur een gevoelig thema voor de Congolezen, vraag dat maar aan Karel De Gucht.

Wij vragen ons af hoe die sectorkeuze tot stand is gekomen. Sinds kort is afgesproken dat de voorbereiding van nieuwe programma's negen maanden duurt. Die zijn hard nodig om te analyseren wat wenselijk en mogelijk is, om te kijken wat werkt en wat niet. Per sector wordt de meerwaarde van de Belgische samenwerking bekeken, maar ook wat andere donoren al doen. Daarbij moet ook de vooruitgang van het aflopende programma uitgebreid geëvalueerd worden. Ngo's zowel hier als ter plaatse worden geconsulteerd. Deze manier van werken leidde tot interessante resultaten in Peru, Tanzania en Burundi.
Voor Congo, het belangrijkste land van de Belgische ontwikkelingssamenwerking gebeurt dat alles in omgekeerde volgorde: eerst komen de ministers overeen over de sectoren waarin gewerkt wordt, daarna kan een gehaaste consultatie plaatsvinden.

Voor alle duidelijkheid, we appreciëren dat België zich als donor blijft engageren in een fragiele context als DR Congo. Net daarom dringen we aan op een zorgvuldig proces, zodat we de stem van onze partners in Congo aan bod kunnen laten komen. Hen georganiseeerd krijgen in de huidige Congolese context vergt veel tijd.
Eigenaarschap van het ontvangende land is, terecht, een belangrijk begrip in het nieuwe denken rond doeltreffende ontwikkelingshulp. Dat hebben ze ook in Congo goed begrepen. Zo zei de Congolese minister van Ontwikkelingssamenwerking onlangs dat er 'meer eigenaarschap van de Congolese regering moet komen'. Een interessante interpretatie van het begrip. Wij vinden dat in de eerste plaats de bevolking van dat ontvangende land zeggenschap moet hebben over de hulp. Net in de context van een fragiele staat als Congo is het belangrijk om te weten of de keuzes van het regime min of meer overeenkomen met die van de bevolking. Eigenaarschap is niet hetzelfde als hulp à la tête du cliënt.

Uiteraard is de heropbouw van het wegennet cruciaal voor Congo, maar we stellen ons de vraag wie nu precies dit lijstje met sectoren heeft samengesteld. Een teken aan de wand is dat ook China net een nieuw programma voor ontwikkelingssamenwerking in Congo heeft samengesteld. De sectoren: landbouw, plattelandswegen en onderwijs. Het is wel heel toevallig dat, onafhankelijk van België, de Chinezen hun expertise in precies dezelfde richting willen inzetten.

Ongetwijfeld vindt Kabila plattelandswegen een interessanter thema dan goed bestuur, in aanloop van de volgende presidentverkiezingen in 2011. De vooruitgang daarbij is zeer concreet meetbaar en zichtbaar voor de bevolking die naar de stembus moet.
Goed bestuur in een land als Congo is een ingewikkeld en gevoelig onderwerp, waar geen standaardoplossingen voor bestaan. Maar het is voor iedereen duidelijk is dat het een absolute voorwaarde voor de heropbouw van het land. Daarom moeten alle donorlanden samen, niet alleen België, daarover een dialoog aangaan met Congo.  Anders zullen alle inspanningen in Congo niets opleveren. België zou hierin het voortouw kunnen nemen. Want goede wegen zonder goed bestuur, daar ben je niets mee.

Bogdan Vanden Berghe, algemeen secretaris 11.11.11, Koepel van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging.
 
11.11.11
Vlasfabriekstraat 11, 1060 Brussel
Tel 02-536 11 13, fax 02-536 19 10
www.11.be, info@11.be