Cassiteriet, een tinerts, is een belangrijke grondstof voor de productie van elektronicacomponenten. Het wordt onder meer gevonden in het district Walikale in de provincie Noord-Kivu in het Oosten van Congo. Een sterk toegenomen vraag verdrievoudigde de prijs van dit erts in 2004. Hierdoor werd controle over de cassiteriethandel een belangrijke inzet van de strijd tussen gewapende groepen in het Oosten van Congo. De ‘Bisie mijn’ in Walikale, de grootste producent van tinerts in Congo, speelde een hoofdrol in deze strijd.

De Congolese overheid tracht – tevergeefs- de mijnactiviteiten in dit gebied onder controle te krijgen. Op dit moment is de ‘Bisie mijn’ in handen van de 85e brigade van het Congolese regeringsleger. Dankzij de inkomsten van de cassiteriethandel kan deze brigade echter als een onafhankelijke eenheid opereren. Het is bekend dat zij de lokale bevolking terroriseert door het cassiteriet van artisanale mijnbouwers in beslag te nemen en te verhandelen. Ook werpt zij wegversperringen op om de handelsroutes van mineralen te controleren.

Het onderzoek van de Financial Times wijst uit dat tinerts uit dit gebied zonder problemen zijn weg vindt naar de wereldmarkt, voornamelijk via Azië. Via een netwerk van tussenhandelaars en exporteurs komt het cassiteriet terecht bij internationale handelaars die het vervolgens verkopen aan tinsmelterijen. Daar wordt het vermengd met ander tin, waarna het verhandeld wordt aan soldeerproducenten, die het verfijnde tin direct leveren aan de elektronica-industrie. Die laatste blijkt zich geen vragen te stellen over de herkomst van het tin. ‘Microsoft’ vertelde aan journalisten van de Financial Times dat het bedrijf geen zicht heeft op de activiteiten aan het begin van de toeleveringsketen.

Dat is een schande. In de Gedragscode voor de Elektronica Industrie, die door het merendeel van de grote elektronicaproducenten onderschreven wordt, staat duidelijk vermeld dat de code van toepassing is op de gehele handelsketen. Dat bedrijven hun ogen sluiten voor wat er aan de basis van deze keten gebeurt, is een schending van alle normen van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Tegelijkertijd illustreert dit het failliet van vrijwillige gedragscodes voor bedrijven. Ondernemingen onderschrijven zulke codes vaak meer om hun imago op te poetsen dan uit oprecht engagement. Het wordt daarom tijd om vrijblijvende beloften te vervangen door juridisch afdwingbare regelgeving. Alleen op die manier kan voorkomen worden dat elektronicaproducenten sociale of milieunormen schenden

Verder roept het voorbeeld van de cassiteriethandel in Oost-Congo nieuwe vragen op over de vredespolitiek van de internationale gemeenschap. Waarom maakt een scherpe controle op grondstoffenhandel geen deel uit van het mandaat van de MONUC, de VN vredesmacht in Congo? En waarom gaan veel van de bedrijven die zich schuldig gemaakt hebben aan de illegale handel in grondstoffen in Oost-Congo, zoals bewezen in een VN-rapport uit 2003, nog steeds vrijuit? Deze voortdurende straffeloosheid doet ernstig afbreuk aan de geloofwaardigheid van de inspanningen van de internationale gemeenschap om de vrede in Oost-Congo te bevorderen.

Zolang de internationale gemeenschap niet bereid is om de internationale handel in grondstoffen uit conflictgebieden effectief aan te pakken is zij mede verantwoordelijk voor het geweld in die gebieden. Ook wij als consumenten van elektronicaproducten zijn daar ongewild medeplichtig aan. Een onaangename waarheid.

Judith Verweijen, medewerkster Cel Politiek, sectie Centraal-Afrika bij Broederlijk Delen
Dit artikel verscheen ook in De Morgen (http://www.demorgen.be)

Broederlijk Delen
Huidevettersstraat 165, 1000 Brussel
Tel 02 502 57 00, fax 02 502 81 01
info@broederlijkdelen.be
http://www.broederlijkdelen.be